Lífeyrissparnaður

Meginmunurinn er mismunandi binditími og ólík skattaleg meðferð.
Orðið lífeyrissparnaður er notað hér sem samheiti yfir séreignarsjóði (séreignardeildir lífeyrissjóða) og sérstaka innlánsreikninga eða fjárvörslusamninga verðbréfafyrirtækja (með svipaða skilmála og gilda hjá séreignarsjóðum).

Lífeyrissparnaður er greiddur áður en tekjuskattur er dreginn frá launum. Ef launþegar nýta heimild til að greiða 2%-4% af heildarlaunum sem lífeyrissparnað er launagreiðanda skylt að draga iðgjöldin frá launum og bæta við mótframlagi (mismunandi eftir kjara- og ráðningarsamningum).

Lífeyrissparnaður er bundinn til 60 ára aldurs og er greiddur út á minnst sjö árum eða lengri tíma að vali eiganda. Tekjuskattur er greiddur af útborgunum en fjármagnstekjuskattur er ekki greiddur af vaxtatekjum.

Hefðbundinn sparnaður eru t.d. verðbréf og innlánsreikningar banka og sparisjóða. Hefðbundinn sparnaður er greiddur eftir að skattur hefur verið dreginn af launum og fjármagnstekjuskattur er greiddur af vaxtatekjum.

Já, það hentar flestum. Um lífeyrissparnaðinn gilda mjög hagstæðar skattareglur auk þess sem launagreiðandi greiðir mótframlag. Hins vegar verður að hafa í huga að lífeyrissparnaðurinn er bundinn til 60 ára aldurs og getur því ekki komið í staðinn fyrir varasjóð.

Þeir sem eiga erfitt með að láta enda ná saman eða eiga lítinn annan sparnað ættu því að skoða málið vandlega áður en þeir ákveða að binda sparnað í svo langan tíma.

Nei, þú getur valið hvert þú greiðir viðbótariðgjöldin. Þú getur greitt þau til hvaða lífeyrissjóðs eða séreignarsjóðs sem er eða lagt hann inn á lífeyrissparnaðarreikninga fjármálafyrirtækja. Launagreiðanda er skylt samkvæmt beiðni launþega að draga umsamið iðgjald af launum og skila því til viðkomandi séreignarsjóðs eða vörsluaðila.

Já. Þú getur ráðið hvert þú greiðir viðbótariðgjöldin. Þú getur t.d. valið þér séreignarsjóð eða lífeyrissjóð eftir því hvaða fjárfestingarstefnu viðkomandi sjóður fylgir. Þú getur líka valið að greiða viðbótariðgjöldin á bundna fjárvörslureikninga hjá verðbréfafyrirtækjum, t.d. inn á Sérreikning Íslandsbanka. Þar getur þú valið á milli verðbréfasjóða og raðað saman þínu eigin verðbréfasafni eftir því hversu mikla áhættu þú vilt taka.

Nei, lífeyrissparnaðurinn er í öllum tilvikum hagstæðari þar sem ekki þarf að greiða fjármagnstekjuskatt af vaxtatekjum. Í sumum tilvikum lækkar tekjuskatturinn einnig af því að það má draga persónufrádrátt frá útborgunum.

Það er misskilningur að halda að lífeyrissparnaður sé óhagstæðari en hefðbundinn sparnaður af því að við úttekt er greiddur tekjuskattur af lífeyrissparnaði (bæði höfuðstól og vöxtum) en einungis fjármagnstekjuskattur af vöxtum af hefðbundnum sparnaði.

Misskilningurinn felst í því að hefðbundinn sparnaður er greiddur af launum eftir tekjuskatt en lífeyrissparnaður er greiddur af launum fyrir skatta. M.ö.o. það er búið að greiða tekjuskatt af hefðbundnum sparnaði og síðan er til viðbótar greiddur fjármagnstekjuskattur af vaxtatekjum. Hins vegar er eingöngu greiddur tekjuskattur af lífeyrissparnaði.

Hagnaðurinn af lífeyrissparnaði verður enn meiri ef einstaklingur á vannýttan persónuafslátt við útborgun eða ef tekjuskattsprósentan hans er lægri við útborgun en var við innborgun því þá lækkar tekjuskatturinn einnig.

Þessi sparnaður er alltaf hagstæður út af mótframlagi launagreiðenda og af skattalegum ástæðum.

Búið er að breyta lögum og hafa greiðslur úr séreignarsjóði ekki áhrif á tekjutryggingu.  Aftur á móti skerða fjármagnstekjur í almennum sparnaði tekjutryggingu og gæti borgað sig að taka reglulega út úr séreignarsjóðnum og nýta hann þannig.

Það fer eftir aðstæðum hjá hverjum og einum hvað hentar í hvert skipti. Þegar sparað er til lengri tíma eru verðbréf besti kosturinn en rétt eignasamsetning og áhættudreifing eru lykilatriði. Með eignasamsetningu er átt við hversu hátt hlutfall er í skuldabréfum, hlutabréfum og erlendum verðbréfum.

Algengast er að ákveða eignasamsetninguna út frá aldri og er kenningin sú að eftir því sem sparnaðartíminn er lengri getur vægi hlutabréfa verið hærra. Hlutabréf gefa að jafnaði góða ávöxtun til langs tíma en ávöxtun þeirra getur verið sveiflukennd til skamms tíma.

Við uppbyggingu eigna borgar sig að byrja á bankareikningum og öruggustu verðbréfunum og mynda fyrst góðan varasjóð sem hægt er að losa með stuttum fyrirvara. Þegar varasjóðurinn er kominn á góðan rekspöl er óhætt að auka áhættuna með öðrum verðbréfum.

Ráðlegging okkar er að byggja upp sparnaðinn með markvissum hætti, setja markmið um eignasamsetningu og byggja upp eignir með reglulegum kaupum á sjóðum. Munið eftir kostnaðinum.